Świat DDA: Mechanizmy obronne DDA

Czas czytania artykułu: 3 minuty

Mechanizmy obronne DDA – czym są i jak funkcjonują?
Mechanizmy obronne DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików) to zestaw psychologicznych strategii, które osoby wychowane w rodzinach z problemem alkoholowym nieświadomie stosują, aby radzić sobie z trudnymi emocjami, stresem i traumą z dzieciństwa. Termin “Dorosłe Dzieci Alkoholików” odnosi się do dorosłych, którzy dorastali w środowisku naznaczonym uzależnieniem jednego lub obojga rodziców, co często prowadziło do niestabilności emocjonalnej, zaniedbania czy przemocy. Mechanizmy obronne, choć pierwotnie miały chronić psychikę przed bólem, w dorosłym życiu mogą utrudniać budowanie zdrowych relacji i funkcjonowanie w społeczeństwie.

Geneza mechanizmów obronnych w kontekście DDA
Dzieci wychowywane w rodzinach dysfunkcyjnych, takich jak te z problemem alkoholowym, często doświadczają chaosu, nieprzewidywalności i braku poczucia bezpieczeństwa. Aby przetrwać w takich warunkach, rozwijają strategie adaptacyjne, które z czasem stają się automatycznymi mechanizmami obronnymi. Te mechanizmy są odpowiedzią na chroniczny stres, poczucie winy, wstydu czy strach przed odrzuceniem. Choć w dzieciństwie mogły być skuteczne, w dorosłości często okazują się nieprzystosowane do nowych realiów, prowadząc do trudności w radzeniu sobie z emocjami czy rozwiązywaniem konfliktów.

Dzieci wychowane w rodzinie dysfunkcyjnej nabywają pewne schematy zachowań zwane mechanizmami obronnymi, które pozwalają dziecku przetrwać w trudnym środowisku rodziny dysfunkcyjnej. Niestety mechanizmy obronne stają częścią zachowań dorosłego człowieka i utrudniają nie tylko zbudowanie zdrowych relacji w życiu osobistym lub zawodowym ale także uniemożliwiają skuteczne kierowanie własnym życiem. Prawdą jest że, mechanizmy obronne umożliwiły dziecku przetrwanie w dysfunkcyjnej rodzinie w okresie dzieciństwa, ale przeszkadzają one w budowaniu szczęśliwego dorosłego życia.

Typowe mechanizmy obronne
Typowe mechanizmy obronne DDA to perfekcjonizm, ucieczka od emocji, prokrastynacja (odkładanie czegoś na później), depresja, wyuczona bezradność, zaprzeczanie, intelektualizacja (teoretyzowanie), fantazjowanie, pracoholizm, myśli i zachowania obsesyjno-kompulsywne, umniejszanie wielkości problemów rodziny dysfunkcyjnej, amnezja, zabieganie o aprobatę i akceptacje (zadawalanie innych ludzi swoim kosztem), ucieczka w skrajności, wycofanie społeczne, wyparcie swoich potrzeb, projekcja, idealizacja rodziców, uległość lub agresywność zamiast asertywności, uzależnienia chemiczne i behawioralne.

Najbardziej  szkodliwe mechanizmy obronne u osób z syndromem DDA
Zaprzeczanie
Osoby DDA mogą minimalizować lub ignorować problem alkoholizmu w rodzinie, np. wmawiać sobie, że “wszystko było w porządku” lub “to nie miało na mnie wpływu”. Zaprzeczanie pozwala uniknąć konfrontacji z bolesnymi wspomnieniami.
Nadkontrola
W odpowiedzi na chaos dzieciństwa wiele DDA rozwija potrzebę kontrolowania siebie, innych i otoczenia. Może to objawiać się perfekcjonizmem lub trudnościami w delegowaniu zadań, co wynika z lęku przed zmianą.
Unikanie emocji
Tłumienie uczuć, takich jak złość, smutek czy strach, jest częstym mechanizmem. DDA mogą odcinać się od emocji, aby nie odczuwać bólu związanego z przeszłością, co jednak prowadzi do trudności w wyrażaniu siebie.
Hiperodpowiedzialność
W dzieciństwie wiele DDA przejmowało role opiekunów lub mediatorów w rodzinie. W dorosłym życiu może to skutkować tendencją do brania na siebie zbyt wielu obowiązków i zaniedbywania własnych potrzeb.
Projekcja
Mechanizm ten polega na przypisywaniu innym własnych uczuć lub obaw. Na przykład DDA może podejrzewać innych o brak zaufania, podczas gdy to oni sami zmagają się z tym problemem.

Zasada “nie mów, nie ufaj, nie czuj” a mechanizmy obronne
W środowisku dedeaowskim często wspomina się o zasadzie “nie mów, nie ufaj, nie czuj”, która wzmacnia siłę oddziaływania mechanizmów obronnych w życiu codziennym dziecka wychowanego w rodzinie dysfunkcyjnej. Oczywiście, że nie każda osoba z syndromem DDA korzysta w dorosłym życiu ze wszystkich mechanizmów obronnych w dorosłym życiu. Z drugiej strony wielu DDA latami zaprzecza obecności syndromu DDA lub umniejsza jego negatywne skutki w swoim życiu.

Skutki działania mechanizmów obronnych
Mechanizmy obronne, choć w krótkiej perspektywie przynoszą ulgę, w dłuższej mogą prowadzić do problemów, takich jak trudności w budowaniu bliskich relacji, niskie poczucie własnej wartości, lęki czy nawet objawy depresyjne. DDA często zmagają się z wewnętrznym konfliktem między pragnieniem bliskości a strachem przed zranieniem, co jest wynikiem nieprzepracowanych doświadczeń z przeszłości.

Droga do zmiany
Rozpoznanie i zrozumienie własnych mechanizmów obronnych to pierwszy krok do ich przepracowania. Psychoterapia, w szczególności podejścia takie jak terapia poznawczo-behawioralna (CBT) czy grupy wsparcia (np. Al-Anon, DDA), mogą pomóc w nauce zdrowszych sposobów radzenia sobie z emocjami. Kluczowe jest stopniowe budowanie samoświadomości i akceptacji, co pozwala zastąpić automatyczne reakcje bardziej świadomymi wyborami. Dopiero na Programie DDA lub na profesjonalnej psychoterapii Dorosłe Dzieci ma szansę zobaczyć skutki używania mechanizmów obronnych w swoim dorosłym życiu.

Grupy samopomocowe DDA
Dzięki Programowi DDA lub psychoterapii Dorosłe Dziecko ma możliwość nabycia konstruktywnych i skutecznych sposobów radzenia sobie z problemami w dorosłym życiu. Zarówno praca na Programie DDA jak i korzystanie z pomocy psychoterapeutycznej wymaga determinacji, systematyczności i wytrwałości oraz osobistego zaangażowania osoby z syndromem DDA. Ogromnym wsparciem dla wielu osób z syndromem DDA są grupy samopomocowe DDA. Uczestnictwo w mitingach DDA pomaga wielu osobom w podjęciu decyzji skorzystania z profesjonalnej psychoterapii DDA, a wsparcie osób z grupy DDA motywuje do systematycznej pracy na Programie DDA.

Podsumowanie
Mechanizmy obronne DDA są naturalną reakcją na trudne warunki dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym. Choć w dzieciństwie pełniły funkcję ochronną, w dorosłym życiu mogą stać się przeszkodą w osiąganiu pełni potencjału i szczęścia. Praca nad ich zrozumieniem i transformacją wymaga czasu, wsparcia i cierpliwości, ale może prowadzić do większej harmonii wewnętrznej i lepszej jakości życia.

Uwaga: Artykuł powstał w celach edukacyjno-informacyjnych. Przeczytanie tego artykułu nie zastępuje profesjonalnej konsultacji ze specjalistą z dziedziny pomocy psychoterapeutycznej osobom z syndromem DDA/DDD.